Perspectief

 

 

Angst.

Onmacht beheerst ons, in deze tijd van Corona, tegelijkertijd is er een kalmer tempo, een schoner milieu en een groter bewustzijn over wat echt belangrijk is in het leven.

Wat ontbreekt is een perspectief. Aan de hand van een liggende lemniscaat wil ik daartoe een aanzet geven. Op de achtergrond van de lemniscaat zie je de Corona Rivier, die de economie splitst in een dood en levend gedeelte, waar aan de ene kant vervuiling, onvruchtbaarheid en schijnveiligheid een plaats vinden en de andere kant een perspectief geeft op een vernieuwde samenleving.

Een lemniscaat is een doorgaande beweging, een oeroud symbool voor oneindigheid.  Aan de linkerkant, de kant van de dode economie, staan winst, werk, veiligheid en koopkracht, datgene wat ons voortdreef. Nu staat alles stil of komt langzaamaan weer op gang. Nu moeten we keuzes maken, daarbij geeft de rechterkant perspectief voor de toekomst.

In de middelste ring, symbool voor heelheid, vinden we elementen die in het heden belangrijk zijn. In de lemniscaat stromen elementen die zich in onze samenleving een plaats hebben verworven in de dode economie of een plaats kunnen krijgen in een levendige economie. Elementen waarover we na moeten denken en dan verstandige keuzes maken.

 

Winst.

In onze maatschappij zijn het de bedrijven die geld vermeerderen door toevoeging van arbeid, techniek en wetenschap. Het is de bedoeling dat er winst gemaakt wordt om nieuwe investeringen te doen zodat er meer verdiensten, meer werkgelegenheid  en meer kennis wordt gegenereerd. Soms is het de bedoeling om geen winst te genereren zodat er minder belasting moet worden afgedragen.

 

Werk.

Werk is bedoeld om geld te verdienen om in het levensonderhoud te voorzien. Maar het is meer dan dat. Werk geeft aanzien of niet. Waardering of niet. Zingeving, of niet. Leuke sociale contacten of juist niet. In ieder geval zijn onze verwachtingen van werk hooggespannen, het moet meer opleveren dan alleen geld.

 

Koopkracht.

Omdat we vooral consumenten zijn is koopkracht belangrijk voor ons, maar ook voor de economie. Tijdens de corona crisis en waarschijnlijk ook daarna houden we de hand op de knip. Helaas, zegt de regering, want die moet nu bedrijven steunen nu alle omzet weg is gevallen. Onze koopkracht bepaalt waar we wonen, wat we hebben en waar we op vakantie gaan. Het bepaalt dus heel veel plezier in ons leven, en bij geringe koopkracht, juist niet. 

 

Veiligheid.

Nederland ervaart een lange periode van vreedzaamheid tussen Europese landen. Er is ook geen verwachting dat een ander land de behoefte heeft om eigenaar te worden van ons grondgebied. Deze vreedzaamheid is aanleiding voor mensen in oorlogsgebieden om onze kant op te komen. Dat kan voor ons een gevoel van onveiligheid oproepen, verlies van banen, van vertrouwde gewoontes en een enorme kostenpost voor onze maatschappij. Want al hebben we vrijheid en gelijkheid hoog in ons vaandel, vrijheid en gelijkheid geldt niet voor iedereen. We ervaren veiligheid in onze maatschappij door een goede gezondheidszorg, een veilig wegennet, een betrouwbaar rechtssysteem. Maar ook door groei, door winst en werkgelegenheid.

Maar we kunnen niet door blijven groeien en de aarde verder uit blijven putten. We moeten van een dode economie naar een levende. Van winst naar waarde.

In de middelste ring, de lemniscaat doorkruisend, vinden we vrijheid, recht, gelijkheid en gemeenschap.



Vrijheid.

Vrijheid is zo belangrijk voor ons dat we het ieder jaar weer vieren, maar hoeveel vrijheid hebben we? Wat bepaalt hoe vrij we zijn? Ja, je bent vrij om te kiezen hoeveel kinderen je “neemt”. Maar hoe vrij voelen ouders zich in hun doen en laten? Je bent vrij om de baan te zoeken die je wilt, maar hoeveel keuze heb je bij de invulling ervan? Je bent vrij om zelf een partner uit te kiezen met wie je je leven wilt delen, maar ben je ook vrij genoeg om dit met drie partners te doen? Tegelijkertijd? Zouden we in de ruimte van de toekomst meer ruimte kunnen geven aan vrije tijd? Die ruimte was er voor corona nauwelijks, maar na corona zijn er nieuwe kansen daarop omdat arbeid anders verdeeld kan worden.

 

Recht.

De rechterlijke macht is goed georganiseerd in Nederland, al kijken we wel eens vol verbazing naar de argumenten en procedures die gevolgd worden.De vraag is, waar hebben we recht op, nu en in de toekomst. We zijn een rijk land, al moeten we erkennen dat dat niet zonder slag of stoot is verdiend.Dankzij de verfijnde specerijen uit Nederlands-Indië en de slimme handelsverdragen van de V.O.C. kunnen we ons nu de gezondheidszorg veroorloven die in Indonesië in de verste verten niet bereikbaar is. 

Daarbij hebben wij de denkwijze ontwikkeld  wat ons “normaal” is en de Indonesiërs hebben een andere “normaal”. Door de globalisering kunnen we dat nu vergelijken en rechtvaardiger verdelen.Maar willen we dat ook?

 

Gelijkheid.

Ook een kernwaarde in onze maatschappij.We willen gelijk behandeld worden, voor de wet zijn we allemaal gelijk, maar in de praktijk zien we de verschillen.Toch is er een grotere vorm van gelijkheid, de verzuiling is weggevallen. We horen niet meer tot verschillende groepen, maar lijken steeds meer op elkaar. Katholiek of protestant, Chanel of Dior, Jumbo of Albert Heijn. Het grootste verschil zit hem in arm of rijk, en door corona, ziek of gezond. Corona treft de hele wereld, of je nu arm bent of rijk, in Amerika woont, of op de FIlipijnen, dat maakt voor Corona niet uit. Alleen kinderen ontspringen de dans, zij zijn anders en hebben een andere toekomst voor zich.

Gemeenschap.

Jazeker, we zijn sociale wezens, nu beseffen we dat meer dan ooit.Wij horen bij elkaar en willen niet buitengesloten worden. We willen bij elkaar horen, in een groep van gelijkdenkenden en discussiëren met andersdenkenden. Mensen zoeken elkaar op, en het is moeilijk om je aan anderhalve meter afstand te houden. Hoewel we nu over de hele wereld kunnen zoomen en beeldbellen, we verlangen naar een gezellig terras, een kopje koffie met je hartsvriendin. We verlangen naar intimiteit, laten we daar dan de nieuwe stad op inrichten. Geen grote leegstaande winkelcentra, maar gezellige stad stad met een hart vol levendigheid. Daarmee zouden we nieuwe gemeenschappelijke ruimte in kunnen richten, als we oog hebben voor wat waardevol is voor mensen. Vrijwel alle ondernemers hebben het moeilijk nu, hebben zorgen over de toekomst en steken er al hun geld en energie in. Ze gaan leningen aan die ze terug gaan betalen als alles weer goed komt. Want het is gemeenschapsgeld, dat nu wordt geïnvesteerd in te dure winkelpanden en te hoge andere vaste lasten. Hoe kunnen we dat beter doen?

 

Waarde.

Kunnen we in de toekomst de overstap maken van winst naar waarde. Is dat mogelijk? Het vraagt een ander bewustzijn, kwaliteit in plaats van kwantiteit.Langzaam maar zeker groeit het besef, dat het zo niet door kan gaan. Dat we teveel spullen verpakken in plastic en dat dat in onze oceanen terechtkomt. Dat het ten koste gaat van vissen, dolfijnen, orka’s en al dat kostbare leven onder water. Na de tweede wereldoorlog kwam er een Marshallplan om de opbouw van Europa te financieren. En niemand besefte dat we doorgeslagen zijn. Dat we teveel van het goede hebben en dat de concurrentiestrijd tussen bedrijven ons niet alleen goedkope producten verschaft, maar ook rommel, gigantische schuren vol met kippen en varkens en schuld. 

 

Broederschap.

Na de Franse revolutie heeft de vrijheid gewonnen van de gelijkheid. En broederschap zijn we vergeten. Vrijheid gaat vooral over “ik”, gelijkheid gaat vooral over “ik, net zoals jij”. Broederschap gaat over “wij”. Waarom heb jij minder of meer dan dat ik heb. Werk je harder, heb je meer verstand van zaken? Waar heeft jouw wieg gestaan? Broederschap, dat gaat over mensen dichtbij, want we kunnen niet met iedereen over de hele wereld verbroederen. Het is te veel, te groot, we kunnen het niet overzien en begrijpen. Nog kunnen katholieken vertellen hoe het is om op te groeien in een protestantse omgeving. Oma mocht niet zoenen met een katholieke man. Dat klinkt vreemd in de oren want  katholieken en protestanten verbroederen nu in de oecumene. Yotam Ottolenghi en Sami Tamimi maakten gebroederlijk samen een kookboek dat heet “Jeruzalem”. De geboortestad van beide mannen. De stad waar Joodse en Arabische tradities beslist niet gebroederlijk naast elkaar beleefd worden. 

 

Erotiek.

Een wonderlijk woord in dit rijtje, ik heb even gedacht om het te vervangen door creativiteit, maar dat dekt de lading niet. Erotiek is levenskracht, aantrekkingskracht, speelsheid, vitaliteit, opwinding en ontspanning. Het breekt met oude gewoonten en maakt plaats voor vernieuwing. Vernietigt sleur en saaiheid en brengt licht in het bestaan. Erotiek maakt de weg vrij voor levenskunst.

 

Kunst.

Het scheppende, het stromende en het uiten van wat in je leeft maakt van jou een kunstenaar. De kunstenaar balanceert op een flexibele draad van zinvol en zin in. Van goed voor mij, en goed voor jou. Met een groot gebaar van omarming voor de hele wereld en een kleine daad van liefde, heel dichtbij.

 

Stof tot nadenken, stromend door de lemniscaat:

 

Angst is een grote motivator, niet altijd de beste raadgever. Belangrijk is het om de angst waar te nemen, waar zijn we bang voor, wat is de pijn die ons weerhoudt om te veranderen?

 

Milieu, het probleem van onze leefomgeving, aarde, water, lucht is, dat de vervuiling zo geleidelijk aan is ontstaan dat wij (het grote publiek) het nauwelijks in de gaten kregen. Nu is er een situatie ontstaan die direct vraagt om grote veranderingen, heftige ingrepen. Maar wij (het grote publiek), komen langzaam tot bewustzijn hierover en bewegen langzaam. Er is angst, niet zozeer over de vervuilde aarde, maar over, welke veiligheid leveren we in? Voor schone wereld, een doel waarvan we haalbaarheid in twijfel trekken.

 

Techniek, wat een mogelijkheden geven de innovaties van de techniek ons! Het verlicht onze werkzaamheden en geeft volop plezier. Zoveel dat we bereid zijn om onze privacy op te geven.

 

Transitie, er zijn drie mogelijkheden. 1. Alles wordt weer zoals vroeger, voor corona. 2. We gaan op de oude voet verder, maar digitaal, werken vaker vanuit huis, communiceren via Skype en Zoom. 3. We gaan ook andere dingen doen omdat we meer bewustzijn hebben gekregen van wat echt belangrijk is.

 

Basisinkomen, een mogelijkheid om mensen te redden in plaats van bedrijven. Ondernemers krijgen zo een kans hun bedrijf te reorganiseren, ze krijgen ruimte voor de nieuwe werkelijkheid, want in de anderhalve meter samenleving is het zoeken naar voldoende omzet om de werknemers in dienst te houden.Krachtig middel voor het midden en kleinbedrijf om aan te sterken.

 

Armoede blijft op de agenda staan, verbinding blijven zoeken naar mensen die het niet redden, zodat de kloof tussen arm en rijk overbrugd kan worden. Dicht bij huis en in de wereld.

 

Loslaten, datgene wat niet bruist, niet vibreert en behoort tot de dode economie.

 

Wetenschap, kennis is wat ons gaat redden en niet alleen wat we te weten komen door alle onderzoeken, maar juist door de missers te erkennen.

 

Privacy, al eerder genoemd en ik noem het hier ook in het kader van de democratie. Zijn het data waardoor we worden geregeerd?

 

Democratie, nu de hele wereld zo complex is geworden, zijn we nog wel in staat om een gefundeerde stem uit te brengen.Weten we genoeg en kunnen we wel genoeg weten? Zou de wetenschap niet een grotere rol moeten spelen in de politiek?

 

Tevredenheid.

Wanneer zijn we tevreden?

 

Zin.

 

We hoeven ons niet af te vragen wat de zin is van het leven, maar wat is de zin van mijn leven. Welke rol wil ik spelen, wat is mijn bijdrage aan het leven op aarde? 

 

Lilian Tan

Mei 2020